{"id":431,"date":"2013-06-14T18:20:41","date_gmt":"2013-06-14T18:20:41","guid":{"rendered":"http:\/\/beheshti.org\/tr\/?p=431"},"modified":"2013-06-16T16:11:49","modified_gmt":"2013-06-16T16:11:49","slug":"ayetullah-dr-muhammed-huseyni-behistinin-hayat-biyografisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/?p=431","title":{"rendered":"Ayetullah Dr. Muhammed H\u00fcseyni Behi\u015fti\u2019nin Hayat Biyografisi"},"content":{"rendered":"<p>\u015eehid Ayetullah Dr. Muhammed H\u00fcseyni Behi\u015fti\u2019nin hayat biyografisinin haz\u0131rlanmas\u0131 s\u00fcreciyle ilgili k\u0131sa bir rapor<\/p>\n<p>\u015eehid Ayetullah Dr. Muhammed H\u00fcseyni Behi\u015fti\u2019nin Eserlerini ve D\u00fc\u015f\u00fcncelerini Yayma-Koruma Vakf\u0131n\u0131n temel hedeflerinden biri, Ayetullah Behi\u015ftinin biyografisini haz\u0131rlamak ve hayat\u0131ndaki \u00f6nemli olaylar\u0131 kaleme almakt\u0131r.<!--more--><br \/>\nBu y\u00f6ndeki \u00e7al\u0131\u015fmalar her ne kadar \u015eehid Ayetullah Dr. Muhammed H\u00fcseyni Behi\u015fti\u2019nin Eserlerini ve D\u00fc\u015f\u00fcncelerini Yayma-Koruma Vakf\u0131n\u0131n kuruldu\u011fu 1997 y\u0131l\u0131nda ba\u015flasa da 2008 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren bu konu daha ciddi ve sistematik olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda ilk olarak \u015eehid Behi\u015fti\u2019nin el yaz\u0131lar\u0131, mektuplar\u0131, foto\u011fraf ve filmleri, ses kasetleri, vaazlar\u0131 ve konu\u015fmalar\u0131 ve di\u011fer bir tak\u0131m belgelerin irdelenmesi ve toplanmas\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada Ayetullah Behi\u015fti\u2019nin \u00e7ok geni\u015f ve yayg\u0131n bir ya\u015fam ve faaliyeti oldu\u011fu ve say\u0131s\u0131z insanla ili\u015fkisi bulundu\u011fu i\u00e7in bu husustaki \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n hemen hemen imk\u00e2ns\u0131zd\u0131 ve irtibatta oldu\u011fu ki\u015filerin yard\u0131m ve katk\u0131lar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n elbette ki bu \u00e7al\u0131\u015fma noksan kalacakt\u0131. Bu ise ister istemez kendine has bir tak\u0131m zorluklar\u0131 beraberinde getirmektedir. \u015eehid Ayetullah Dr. Muhammed H\u00fcseyni Behi\u015fti\u2019nin Eserlerini ve D\u00fc\u015f\u00fcncelerini Yayma-Koruma Vakf\u0131 bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00e7ok dikkatli ve h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde sonland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve \u015eehid Behi\u015fti\u2019nin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve hayat\u0131yla ilgili gelece\u011fe \u0131\u015f\u0131k tutmas\u0131n\u0131 temenni etmektedir.<\/p>\n<p>Behi\u015fti Beni\u015fti\u2019nin dilinden (\u015eehid Ayetullah Dr. Muhammed H\u00fcseyni Behi\u015fti\u2019nin Hat\u0131ralar\u0131)<\/p>\n<p>\u201cBehi\u015fti\u2019nin Dilinden Behi\u015fti\u201d Faramarz \u015eoa H\u00fcseyni taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015f 3 ciltlik bir kitab\u0131n ad\u0131 olup 2012 y\u0131l\u0131nda \u0130r\u015fadi \u0130slami ve K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 K\u00fclt\u00fcrel \u015fahsiyetler ve eserleri cemiyeti taraf\u0131ndan yay\u0131nlanm\u0131\u015f ve al\u0131c\u0131s\u0131 ile bulu\u015fmu\u015ftur.<br \/>\nBurada yazar\u0131n \u015eehid Behi\u015ftinin hayat hik\u00e2yesini anlatt\u0131\u011f\u0131 giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden k\u0131sa bir paraf aktarmak istiyoruz:<\/p>\n<p>\u201cTemenni ederim ki tecr\u00fcbelerimiz o kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olur ki d\u00fcnya bize ko\u015far ve \u201c ne yapt\u0131n\u0131z da toplumunuz b\u00f6ylesine mutlu oldu?\u201d diye sorar. \u0130\u015fte bu \u0130slam\u2019\u0131 en iyi yayma metodudur.\u201d<br \/>\n(Ayetullah \u015eehid Behi\u015fti)<br \/>\nSeyyid Muhammed Behe\u015fti \u0130slam u\u011fruna feda olan bedellerden biridir. 28 Haziran 1981 y\u0131l\u0131nda \u015fehid edilen Behi\u015fti, 24 Ekim 1928 y\u0131l\u0131nda \u0130sfahan\u2019da dindar bir ailenin evlad\u0131 olarak d\u00fcnyaya geldi. \u0130lk ve ortaokul tahsilinden sonra liseye ba\u015flayan Behi\u015fti, bir yandan da \u0130slami ilimleri \u00f6\u011frenmek i\u00e7in, \u0130sfahan dini ilimler havzas\u0131na gidiyordu. Buradaki sekiz y\u0131ll\u0131k e\u011fitimi d\u00f6rt y\u0131lda tamamlay\u0131p, lise tahsiline ikinci s\u0131n\u0131fta ara vererek \u0130slami ilimler merkezi Kum \u015fehrine gitmeye karar verdi.<br \/>\nHen\u00fcz 18 ya\u015f\u0131ndayken 1946 y\u0131l\u0131nda Kum\u2019a giderek \u0130slam ilimleri tahsiline devam etti. \u015eehid Behi\u015fti bu d\u00f6nemde \u0130mam Humeyni ile tan\u0131\u015ft\u0131 ve onun derslerine kat\u0131ld\u0131.<br \/>\nDr. Behi\u015fti, \u0130ran \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131 lideri ve \u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti Kurucusu \u0130mam Humeyni\u2019ye nas\u0131l tan\u0131d\u0131\u011f\u0131yla ilgili \u015f\u00f6yle diyor:<br \/>\n\u201c1946 y\u0131l\u0131nda Kum\u2019a giderek Huccetiye Medresesinde ikamet ettim. Kum\u2019da 6 ay i\u00e7inde Sath, Mekasib ve Kifaye derslerini tamamlad\u0131m. (Elbette) \u0130slami ilimler tahsili i\u00e7in \u0130sfahan kentinden Kum\u2019a geldi\u011fim zaman Kifaye dersinin geri kalm\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yan\u0131ndan iyi \u015fekilde okuyup \u00f6\u011frenebilece\u011fim bir hoca aramaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Bana tavsiye ettikleri en iyi hocalardan biri \u0130mam Humeyni (ks) idi. O s\u0131ralar onu Hac\u0131 Aga Ruhullah olarak tan\u0131yorlard\u0131. Ben de bu tavsiyeleri dikkate alarak onun derslerine i\u015ftirak etmeye ba\u015flad\u0131m.\u201d<br \/>\nAyetullah Behi\u015fti bu d\u00f6nemde, daha \u00f6nce yar\u0131da b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 lise tahsilini de s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr ve lise diplomas\u0131 almay\u0131 ba\u015far\u0131r. Ard\u0131ndan Makul ve mankul \u00fcniversitesine girmeye hak kazan\u0131r. Tahsilinin son iki y\u0131l\u0131nda ve 1951 y\u0131l\u0131nda Felsefe dal\u0131nda lisans almas\u0131 ard\u0131ndan Tahran ve Kum liselerinde \u0130ngilizce \u00f6\u011fretmeni olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flar. Ayn\u0131 zamanda akademik e\u011fitimini de s\u00fcrd\u00fcrerek 1954 y\u0131l\u0131nda Tahran \u00fcniversitesinden Felsefe dal\u0131nda doktora almay\u0131 ba\u015far\u0131r.<br \/>\nMay\u0131s 1952 y\u0131l\u0131nda, bir din aliminin k\u0131z\u0131 olan bayan \u0130zzet e\u015f-\u015eerife ile evlenir ve bu evlilikten 4 evlat sahibi olur. Onun e\u011fitim, i\u015f ve aile hayat\u0131 ve ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ailevi sorumluluklar bile kendisini siyasi ve sosyal faaliyet ve m\u00fccadele hayat\u0131na at\u0131lmaktan ve bu alandaki toplumsal sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmekten ala koyamad\u0131. Bu ama\u00e7la Kavam\u2019us Saltana h\u00fck\u00fcmetinin d\u00fc\u015fmesiyle sonu\u00e7lanan 30 Temmuz 1952 olaylar\u0131 tetikleyen grevlere kat\u0131l\u0131r ve \u0130sfahan PTT merkezi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na hitaben bir konu\u015fma yapar. Ulusal Petrol Hareketi\u2019nin (Nihzet-i Milli-i Neft) yenilgiye u\u011framas\u0131yla, \u015fah rejimine kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in te\u015fkilatlanm\u0131\u015f g\u00fc\u00e7l\u00fc siyasi bir olu\u015fumun varl\u0131\u011f\u0131 hissedilmekteydi. Bu ama\u00e7la Kum \u201cdin ve Dane\u015f\u201d lisesini siyasi m\u00fccadele de etkili olacak gen\u00e7ler yeti\u015ftirmek amac\u0131yla bir merkez haline getirtir ve 10 y\u0131l boyunca bu merkezin idaresini kendi eline al\u0131r.<br \/>\n\u015eehid Dr. Behi\u015fti, bu s\u00fcre i\u00e7inde ayr\u0131ca \u201cMekteb-i \u0130slam\u201d dergisi ile \u201cMekteb-i \u015eia\u201d dergisinin yay\u0131nlanmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na aktif olarak kat\u0131l\u0131r. Ve ilk M\u00fcsl\u00fcman d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcn olarak \u0130slam devleti konusunda kapsaml\u0131 bilimsel bir plan haz\u0131rlar. Bu ama\u00e7la 1958 y\u0131l\u0131nda \u201c\u015eia Mektebi\u201dnde \u201c\u0130slam\u2019da Devlet\u201d ad\u0131 alt\u0131nda bir dizi makale yay\u0131nlar. Baz\u0131 din b\u00fcy\u00fcklerinin tabiriyle s\u00f6z konusu dergide b\u00f6yle bir yaz\u0131n\u0131n kaleme al\u0131nmas\u0131, d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte siyaset ve devlet i\u015fleriyle pek ilgilenmeyen bir merkezde en az\u0131ndan k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131n ate\u015flenmesine neden olmu\u015f ve yeni nesle \u0131\u015f\u0131k tutmu\u015ftu. Daha sonralar\u0131 1962 ve 1963 y\u0131llar\u0131nda Kum \u0130slami ilimler merkezlerinde di\u011fer din \u00e2limleri \u0130slam Devleti \u00fczerine bir tak\u0131m sistematik teori \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flat\u0131rlar.<br \/>\n\u015eehid Dr. Behi\u015fti bu hususta \u015f\u00f6yle diyor:<br \/>\n\u201c\u2026 Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n son bahar\u0131nda din \u00e2limlerinden bir grubun kat\u0131l\u0131m\u0131yla \u0130slam\u2019da Devlet \u00fczerine ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015flatt\u0131k. S\u00fcrekli olarak \u0130slam\u2019da devlet mevzuu kafalar\u0131m\u0131z\u0131 kurcalamakta ve ilgi duymaktayd\u0131k.\u201d (Bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin yeniden tan\u0131m\u0131 \u2013 s. 161)<br \/>\n\u015eehid Dr. Behi\u015fti bir ba\u015fka eserinde ise \u015f\u00f6yle diyor:<br \/>\n\u201c\u2026A\u00e7\u0131k\u00e7a \u015funu arz etmeliyim ki 33 y\u0131ll\u0131k bir \u00e7aban\u0131n i\u00e7indeyim ve bu 33 y\u0131l\u0131n 31 y\u0131l\u0131n\u0131 grup \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olarak s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcm.\u201d (\u0130slam\u2019\u0131n \u00dc\u00e7 T\u00fcr\u00fc \u2013 s.31)<br \/>\n\u015eehid Dr. Behi\u015fti 1960 y\u0131l\u0131nda kendi dava arkada\u015flar\u0131ndan bir grupla birlikte Dr. Muhammed Mufettih\u2019in ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda ve din talebeleri ile \u00fcniversite \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda bir ba\u011f olu\u015fturmak amac\u0131yla \u201cKum E\u011fitimciler ve \u00f6\u011frencileri \u0130slami Merkezi\u201d ad\u0131nda bir kurulu\u015f olu\u015fturur. Ayn\u0131 y\u0131l yine dava arkada\u015flar\u0131ndan bir grupla birlikte Kum \u0130slami Merkezi e\u011fitim sistemine \u00e7eki d\u00fczen vermek amac\u0131yla 17 y\u0131ll\u0131k bir program haz\u0131rlayarak hayata ge\u00e7irir ve daha sonra bu program uyar\u0131nca \u201cHakkani\u201d Medresesi olu\u015fur ve yeni e\u011fitim sistemiyle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr.<br \/>\n\u015eehid Dr. Behi\u015fti 1963 y\u0131l\u0131nda E\u011fitim ve \u00d6\u011fretim dal\u0131nda okullarda okutulan ders kitaplar\u0131n\u0131 haz\u0131rlamakla g\u00f6revli te\u015fkilatta \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flar ve ders kitaplar\u0131n\u0131n telif ve de\u011fi\u015ftirilmesi sorumlulu\u011funu \u00fcstlenir. 1964 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda ise muhtelif k\u00fclt\u00fcrel ve siyasi faaliyetlerinden dolay\u0131 zorla Kum\u2019dan uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Tahran\u2019a yerle\u015fir ve burada \u201c\u0130slami Koalisyon Heyetleri\u201d gibi bir tak\u0131m h\u00fck\u00fcmet kar\u015f\u0131t\u0131 gruplarla tan\u0131\u015f\u0131r. Ayn\u0131 y\u0131l \u0130sfahan kentinde h\u00fck\u00fcmet aleyhindeki bir konu\u015fmas\u0131ndan dolay\u0131 tutuklan\u0131r ve ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7inde serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131ktan sonra Almanya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n daveti \u00fczerine Almanya\u2019ya giderek Hamburg \u015fehrine yerle\u015fir ve burada \u201cHamburg \u0130slam merkezi\u201dni kurar. Burada 5 y\u0131l boyunca Almanya\u2019n\u0131n hemen hemen t\u00fcm b\u00f6lgelerinde faaliyette bulunman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Avrupa\u2019n\u0131n \u00f6teki \u00fclkelerinde de \u00f6nemli faaliyetler ger\u00e7ekle\u015ftirir. Bu s\u00fcre i\u00e7inde Almancay\u0131 \u00f6\u011frenen \u015eehid Dr. Behi\u015fti Bat\u0131l\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve filozoflar\u0131n eserlerini bizzat kendi ana kayna\u011f\u0131ndan tan\u0131may\u0131 ba\u015far\u0131r. Yine ayn\u0131 d\u00f6nemde hacca gider. T\u00fcm bu \u00e7al\u0131\u015fmalar ve yo\u011funluk onun \u0130slam \u0130nk\u0131l\u00e2b\u0131 Rehberi \u0130mam Humeyni ile ili\u015fkisini koparmas\u0131na yol a\u00e7mad\u0131. Nitekim bizzat Irak\u2019a giderek Necef kentinde \u0130mam Humeyni\u2019yi ziyaret eder. Nitekim bu ziyaret sonras\u0131 kendi aile ve akrabalar\u0131n\u0131 ziyaret amac\u0131yla \u0130ran\u2019a geldi\u011finde bir daha SAVAK taraf\u0131ndan yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na izin verilmedi.<br \/>\nBu konuyla ilgili kendisi \u015f\u00f6yle diyor:<br \/>\n\u201c\u20261970 y\u0131l\u0131nda bir tak\u0131m ailevi meselelerden dolay\u0131 \u0130ran\u2019a gelmeye mecbur kald\u0131m. \u0130ran\u2019a gitti\u011fimde bir daha geri d\u00f6nmeme izin verilmeyece\u011fini \u00f6nceden kestirmi\u015ftim. Bunun i\u00e7in de \u0130ran\u2019a gitmeden \u00f6nce benim yoklu\u011fumda Hamburg camisinin faaliyetlerinin aksamamas\u0131 i\u00e7in gerekli tedbiri alm\u0131\u015ft\u0131m. \u0130ran\u2019a geldim ve tam da bekledi\u011fim gibi oldu ve yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131m yasakland\u0131. Bunun i\u00e7in de \u0130ran\u2019da kalmaya mecbur kald\u0131m.\u201d<br \/>\n\u015eehid Dr. Behi\u015fti \u0130ran\u2019da dini ders kitaplar\u0131 yaz\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yeniden s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda siyasi m\u00fccadeleden de geri kalm\u0131yordu.<br \/>\nBu tarihten sonra \u015fehid behi\u015fti\u2019nin siyasi m\u00fccadelesi \u015fu \u015fekilde devam ediyordu:<br \/>\n1975 y\u0131l\u0131na kadar bu din aliminin y\u00f6netim kar\u015f\u0131t\u0131 ve siyasi faaliyetlerinin artmas\u0131 \u00fczerine ayn\u0131 y\u0131l SAVAK taraf\u0131ndan tutuklan\u0131r ve k\u0131sa bir s\u00fcreli\u011fine cezaevinde tutulur. Ancak bu tutuklama ve bask\u0131lar onu kendi hedef ve azminde sars\u0131lmaya yol a\u00e7maz ve s\u00fcrekli olarak dini kurulu\u015flara yard\u0131mlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr ve \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131 hareketinin geli\u015fmesine katk\u0131da bulunur.<br \/>\nRahmetli \u0130mam Humeyni\u2019nin kendisine g\u00fcveninin tam olmas\u0131, m\u00fccadele y\u0131llar\u0131nda Behi\u015fti\u2019yi \u0130mam Humeyni\u2019nin \u00f6nemli bir s\u0131rda\u015f\u0131 haline getirir. Bunun i\u00e7in de \u0130mam ile ulema ve ayd\u0131nlar aras\u0131nda arac\u0131 rol\u00fcn\u00fc en iyi \u015fekliyle yerine getirdi. M\u00fccadeleci gruplar\u0131n te\u015fkilatland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve organize edilmesinde oynad\u0131\u011f\u0131 etkin rol nedeniyle \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131n\u0131n zaferi e\u015fi\u011finde 1978 y\u0131l\u0131nda di\u011fer baz\u0131 m\u00fccadele arkada\u015flar\u0131yla birlikte \u201cM\u00fccadeleci alimler birli\u011fi\u201d (Camieye Ruhaniyeti M\u00fcbariz)ni kurdu.<br \/>\n\u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131n\u0131n doruk noktas\u0131na varmas\u0131 ve \u015fehid Behi\u015fti\u2019nin y\u00f6netim kar\u015f\u0131t\u0131 faaliyet ve liderli\u011finin bu m\u00fccadelenin ana dinamiklerinden biri olmas\u0131 nedeniyle \u015eah rejimi 1978 y\u0131l\u0131 A\u015furas\u0131nda Tahran halk\u0131n\u0131n y\u00f6netim kar\u015f\u0131t\u0131 milyonluk g\u00f6sterisinin \u015eehid Behi\u015fti taraf\u0131ndan organize edilmesini art\u0131k tahamm\u00fcl edemeyerek onu bir kez daha tutuklayarak cezaevine att\u0131. Ancak y\u00f6netime kar\u015f\u0131 olan bask\u0131lar ve protesto eylemlerinin had safhaya \u00e7\u0131kmas\u0131 \u015eah rejiminin art\u0131k Ayetullah Behi\u015fti\u2019yi daha fazla cezaevinde tutamamas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f ve y\u00f6netim nihayetinde onu serbest b\u0131rakma mecburiyetinde kalm\u0131\u015ft\u0131.<br \/>\n\u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131\u2019n\u0131n art\u0131k son a\u015famas\u0131na gelmesi ve rahmetli \u0130mam Humeyni taraf\u0131ndan Devrim Konseyi\u2019nin kurulmas\u0131yla Ayetullah Behi\u015fti de bu konseyin \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilerek, y\u00f6netim de\u011fi\u015fikli\u011fi a\u015famas\u0131nda g\u00f6revin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn sorumlulu\u011funu \u00fcstlendi.<br \/>\n\u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131 zaferi \u00f6ncesi ve sonras\u0131 ve rahmetli \u0130mam Humeyni\u2019nin vatana d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olay\u0131 s\u0131ras\u0131nda Ayetullah Behi\u015fti\u2019nin halk\u0131n ve gruplar\u0131n organize edilmesindeki etkili ve \u00fcst\u00fcn rol\u00fc her kes taraf\u0131ndan bilinen ve dillendirilen bir ger\u00e7ekti. Bir talebesi ve takip\u00e7isi olarak Ayetullah Behi\u015fti\u2019nin hemen yan\u0131nda yer almas\u0131 ve gerek m\u00fccadelenin y\u00f6nlendirilmesi ve ba\u015far\u0131yla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ve gerekse \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131n\u0131n zaferi sonras\u0131 \u0130slam nizam\u0131n\u0131n te\u015fkilinde vermi\u015f oldu\u011fu teori ve fikirleri \u0130ran halk\u0131n\u0131n asla unutamayaca\u011f\u0131 bir ger\u00e7ektir. Bu durum hatta \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131 taraf\u0131ndan bile dillendirilip itiraf edilmektedir. \u00d6yle ki \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131n\u0131n zaferinden k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce Beni Sadr Nofel Lo \u015eato\u2019da \u0130mam Humeyni\u2019ye \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201c\u2026Bu da ne olsun t\u00fcm i\u015fleri Behi\u015fti ele ge\u00e7irmi\u015f durumda, \u0130nk\u0131lap ve planlamada art\u0131k bize hi\u00e7bir f\u0131rsat tan\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r\u2026\u201d<br \/>\nBeni Sadr\u2019\u0131n cevab\u0131nda rahmetli \u0130mam Humeyni \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201c\u2026Senin bunca behi\u015fti aleyhinde at\u0131p tutmana ra\u011fmen Allah\u2019a and olsun ki Behi\u015fti \u015fu ana kadar sana kar\u015f\u0131 tek bir laf dahi etmemi\u015ftir\u2026\u201d<br \/>\nAyetullah Behi\u015fti, bu gibi su\u00e7lamalar\u0131n cevab\u0131nda her zaman \u015f\u00f6yle diyordu: \u201c\u2026Kirli eller devreye girmi\u015f ve toplumsal gruplar aras\u0131nda tefrika \u00e7\u0131karmak istemekte, g\u00fc\u00e7 sevdal\u0131s\u0131 olmayan, makama alaka g\u00f6stermeyen, tevazuda bulunan bizleri s\u00fcrekli olarak tekelcilik ve iktidar sevdal\u0131s\u0131 olarak g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. (\u015eehid Behi\u015fti\u2019nin m\u00fccadele ve hayat tarihi- \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131 Belgeler Merkezi \u2013Zinet Sadat Behi\u015fti ile r\u00f6portaj \u2013 s.272)<br \/>\nAyn\u0131 zamanda bir m\u00fc\u00e7tehit ve fakih olan Ayetullah \u015eehid Behi\u015fti, d\u00fc\u015f\u00fcnce k\u00fclt\u00fcr ve siyasi alan olmak \u00fczere ayn\u0131 zamanda birka\u00e7 cephede m\u00fccadele veriyordu. Hurafe ve sap\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncelere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, bilim ve \u00fcniversite \u00e7evreleri ile yak\u0131n diyaloga girmek, dini ve mezhebi gruplarla ili\u015fki i\u00e7inde olmak, k\u00fclt\u00fcrel alt yap\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 amac\u0131yla onlar\u0131 te\u015fkilatland\u0131rmak ve bu gruplar\u0131 \u015fah rejimine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele amac\u0131yla organize etmek bu \u015fehidin giri\u015fimlerinden baz\u0131lar\u0131yd\u0131.<br \/>\n1979 Y\u0131l\u0131nda hem de \u0130ran \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131ndan sadece bir ay sonra \u201cCumhuri-i \u0130slami Partisi\u201dnin te\u015fkili, bu partinin genel sekreterlik g\u00f6revini \u00fcstlenmesi, yeni anayasan\u0131n yaz\u0131l\u0131m\u0131na ba\u015flanmas\u0131 ve ayn\u0131 zamanda Fakihler meclisi ba\u015fkanl\u0131k vekili olmas\u0131 \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131n\u0131n zaferinin ilk aylar\u0131nda \u015eehid Ayetullah Dr. Behi\u015fti\u2019nin g\u00f6revlerinden sadece baz\u0131lar\u0131yd\u0131. \u00dcst\u00fcn dirayet, fedak\u00e2rl\u0131k ve s\u0131n\u0131r tan\u0131maz faaliyetleri Ayetullah Behi\u015fti\u2019nin toplumda se\u00e7kin, g\u00fczide \u015fahsiyetlerinden biri olmas\u0131n\u0131 beraberinde getirdi ve sonunda rahmetli \u0130mam Humeyni taraf\u0131ndan \u00dclke Y\u00fcksek Divan Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na getirtildi.<br \/>\nBunun i\u00e7in de kitab\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u015eehid Dr. Behi\u015fti\u2019nin yarg\u0131 g\u00fcc\u00fcndeki faaliyetlerine tahsis edilmi\u015ftir.<br \/>\n\u015eehid Dr. Behi\u015fti\u2019 kendi aleyhindeki yersiz ve insafs\u0131z su\u00e7lamalar hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle diyor:<br \/>\n\u201cHakk\u0131mda yay\u0131lan iftira ve \u015fayialar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc komik ve g\u00fcl\u00fcn\u00e7t\u00fcr, di\u011fer baz\u0131lar\u0131 ise g\u00fcl\u00fcn\u00e7 ve komik olmasa da ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. K\u0131sacas\u0131 t\u00fcm bunlar hakikati olmayan iftira ve \u015fayialardan ibarettir. T\u00fcm Bunlar hakk\u0131nda \u201cBoynuzlu Yalan\u201d demek gerekir.\u201d<br \/>\nPeki \u015eehid Dr. Behi\u015fti hakk\u0131nda ne gibi iftiralar ve \u015faialar s\u00f6z konusuydu? Gelin de onu yine bizzat kendi dilinden dinleyelim:<br \/>\nKesin olarak \u015funu belirtmek isterim ki ben her zaman uzla\u015fma hat\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f\u0131md\u0131r ve halen ayn\u0131 tavr\u0131m\u0131 korumaktay\u0131m. A\u00e7\u0131k olarak belirtmeliyim ki ben ABD\u2019ye avans vermekle veya ondan avans almakla sonu\u00e7lanacak hi\u00e7bir g\u00f6r\u00fc\u015fmeye kat\u0131lmam\u0131\u015f\u0131m. Hatta b\u00f6yle bir sonucun \u00e7\u0131kmas\u0131 muhtemel g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri de engellemi\u015fim. Elbette bu anlatt\u0131klar\u0131m \u0130nk\u0131lap konseyinin var oldu\u011fu d\u00f6nemle ilgilidir. Zira o s\u0131ralarda muhtemelen bu tarz d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip kimseler bulunuyordu. Aksi takdirde daha \u00f6nce de belirtti\u011fim gibi benim kesinlikle bu gibi meselelerle i\u015fim olmam\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim ben her t\u00fcrl\u00fc uzla\u015fmay\u0131 hatta maslahat i\u00e7erikli uzla\u015fmay\u0131 ve d\u00fc\u015fman\u2019\u0131n g\u00fcvenini elde etmeye y\u00f6nelik g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri dahi k\u0131nam\u0131\u015f\u0131m ve halen k\u0131namaktay\u0131m. Liderli\u011fin d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ve \u0130ran \u0130nk\u0131lab\u0131n\u0131n idaresinde bu tarz d\u00fc\u015f\u00fcncenin egemen olmas\u0131n\u0131n bir tak\u0131m tehlikeleri de beraberinde getirece\u011fine ve bunun engellenmesi gerekti\u011fine inanmaktay\u0131m.<br \/>\n\u015eehid Dr. Behi\u015fti ile ilgili s\u00f6z konusu edilen ve onun dostlar\u0131n\u0131n rencide olmas\u0131na neden olan iftira ve \u015fayialardan di\u011fer baz\u0131lar\u0131 ise mali meselelerle ilgili olup ona yolsuzluk nisbeti verilmesiydi.<br \/>\n\u015eehid Dr. Behi\u015fti yine bu konuda bizzat kendisi \u015f\u00f6yle diyor:<br \/>\n\u201cBenim mal varl\u0131\u011f\u0131m la ilgili bir tak\u0131m s\u00f6ylentiler var ve benim s\u00fcrekli olarak bir kapitalist oldu\u011fum iddia ediliyor. \u201c\u0130slam bankas\u0131nda 40 milyon dolarl\u0131k bir sermayemden veya konut alan\u0131nda 60 k\u00fcsur milyon dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131m\u0131mdan s\u00f6z ediliyor. Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc yaland\u0131r. Zira benim \u015fu anda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m orta halli evimden ba\u015fka hi\u00e7bir mal varl\u0131\u011f\u0131m yoktur ve olmas\u0131n\u0131 da istemiyorum ve halk t\u00fcm bu \u015fayialara kesin cevap vermelidir. Bu m\u00fcfteriler hatta kendi iddialar\u0131na belge g\u00f6stermek i\u00e7in bir ara gidip benim ad\u0131m\u0131n kurucular\u0131 aras\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 \u201cAhdaf \u015eirketi\u201dnin tesisiyle ilgili resmi gazetede \u00e7\u0131kan ilan\u0131 g\u00f6stermi\u015flerdi. Asl\u0131nda \u201cAhdaf \u015eirketi\u201d tahranda tesis olunan \u201cRefah\u201d okulunun kurulmas\u0131 amac\u0131yla tesis olunmu\u015f bir konut \u015firketidir ve kurulacak olan Refah okulunun vak\u0131flar kurumunca ele ge\u00e7irilmesini engellemek amac\u0131yla ilk \u00f6nce b\u00f6yle bir \u015firketin kurulmas\u0131na karar verilmi\u015f ve ben de bu \u015firketin g\u00f6stermelik kurucular\u0131ndan biri olarak tan\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131m. Veya yine benim ad\u0131m \u0130slam bankas\u0131n\u0131n kurucular\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7mi\u015ftir ve ard niyetli ki\u015filer bunu da k\u00f6t\u00fc ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Zira bu banka benim \u0130nk\u0131laptan 20 y\u0131l \u00f6nce kalame ald\u0131\u011f\u0131m faizsiz bankac\u0131l\u0131k kitab\u0131m esas al\u0131narak kuruldu\u011fu i\u00e7in bankay\u0131 kuranlar\u0131n \u0131srar\u0131 \u00fczerine benim ve Ayetullah Museviyi Erdebili\u2019nin ad\u0131n\u0131n da bu bankan\u0131n kurucular\u0131 aras\u0131nda yer almas\u0131na \u0131srar ettiklerinden dolay\u0131d\u0131r. Oysa ne benim ve ne de Ayetullah Museviyi Erdebili\u2019nin bu bankada tek bir hissemiz dahi mevcut de\u011fildir. T\u00fcm bunlar ard niyetli ki\u015filerin halk\u0131 etkileyerek kendi u\u011fursuz ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeleri do\u011frultusundad\u0131r. Ben a\u00e7\u0131k\u00e7a aziz halk\u0131ma \u015funu ilan ederim ki hi\u00e7bir \u015firket ve kurumda ni hissem var ve ne de sermayem. Keza \u0130slam bankas\u0131nda da durum aynen b\u00f6yledir.\u201d<br \/>\n\u015eehid Dr. Behi\u015fti\u2019nin m\u00fccadele tarihinin \u00e7ok kritik bir d\u00f6neminde taklit merciinin emri \u00fczerine Almanya\u2019ya gitmesi ve yurt d\u0131\u015f\u0131ndan \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131 hareketini y\u00f6nlendirmesi de f\u0131rsat\u00e7\u0131lara iyi bir bahane vermi\u015f ve hatta onun bizzat \u015fah rejimi taraf\u0131ndan Almanya\u2019ya g\u00f6nderildi\u011fi iddia edilmi\u015ftir.<br \/>\n\u015eehid Behi\u015fti bu konuda da \u015f\u00f6yle diyor:<br \/>\n\u201cBenim Almanya\u2019daki faaliyetlerime g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi amac\u0131yla \u015eah rejiminin dini m\u00fcbelli\u011fi olarak oraya g\u00f6nderildi\u011fim iddia edilmi\u015ftir. T\u00fcm bunlar birer yalandan ibarettir. Yurt i\u00e7i ve d\u0131\u015f\u0131nda benim Almanya\u2019ya gitmemden haberdar olan her kes bu iddialar\u0131n bir yalandan ibaret oldu\u011funu \u00e7ok iyi biliyor. Ben o s\u0131ralarda Almanya\u2019ya gitmek i\u00e7in Pasaport al\u0131m\u0131nda hatta b\u00fcy\u00fck zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131m ve taklit mercilerinin devreye girmesiyle ancak pasaport alabilmi\u015ftim. K\u0131sacas\u0131 benim Almanya\u2019ya gitmem dini mercilerin emriyle olmu\u015ftu, y\u00f6netimle hi\u00e7bir alakas\u0131 bulunmamaktayd\u0131. Ben \u00fclkeye geri d\u00f6nd\u00fckt\u00fcn sonra dini konularda ders kitaplar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 ve yaz\u0131m\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in birileri beni \u015eah rejimi ile i\u015fbirli\u011finde bulunmakla su\u00e7lad\u0131lar. \u0130\u015fte bu da o s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimi \u201cboynuzlu yalan\u201dlard\u0131nd\u0131r. Zira okullarda \u0130slami inan\u00e7 ve de\u011ferlerin okutulup \u00f6\u011fretilmesi ve bu alandaki bo\u015f yerin doldurulmas\u0131, gen\u00e7 ku\u015fa\u011f\u0131m\u0131za ger\u00e7ek ink\u0131lap\u00e7\u0131 \u0130slam\u2019\u0131n tan\u0131t\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla ben Dr. Gafuri ve Dr. Bah\u00fcner ile bir grup olu\u015fturarak \u00e7ok gizli bir \u00e7al\u0131\u015fmayla \u0130slami alandaki ders kitaplar\u0131n\u0131n yaz\u0131m\u0131na ba\u015flad\u0131k ve bu faaliyetlerimizin y\u00f6netim taraf\u0131ndan bilinmemesi ve engellenmemesi amac\u0131yla da bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7ok gizlice s\u00fcrd\u00fcrmekteydik. Bunun kendisi ayn\u0131 zamanda y\u00f6netime kar\u015f\u0131 bir nevi m\u00fccadele y\u00f6ntemi olup, y\u00f6netimin \u0130slam d\u0131\u015f\u0131 giri\u015fimlerini engellemeyi hedeflemekteydik. Allah\u2019\u0131n l\u00fctf\u00fc sayesinde bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fctt\u00fck ve \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131 tam bitirdi\u011fimiz d\u00f6nemde y\u00f6netim bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zdan haberdar oldu ve Milli, Vatani kurumu olu\u015fturarak bizim bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131za kar\u015f\u0131 koymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l t\u00fcm bu kitaplar\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakma karar\u0131 ald\u0131lar. Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi t\u00fcm bu \u015fayialar d\u00fc\u015fmanlar\u0131n bana kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k iftiralar\u0131 olup beni halk kar\u015f\u0131s\u0131nda karalamak amac\u0131n\u0131 g\u00fctmektedir. Bunun i\u00e7in de ben t\u00fcm bu iftiralara \u201cBoynuzlu Yalanlar\u201d diyorum.\u201d<br \/>\nT\u00fcm bu iftira ve yalanlar bu b\u00fcy\u00fck \u015fahsiyeti s\u00fcrekli hedef almakta ve bir t\u00fcrl\u00fc ard\u0131 arkas\u0131 kesilmemekteydi. Ama\u00e7 ise onun toplum i\u00e7indeki etkinli\u011fini yok etmek ve \u00fcst\u00fcn \u015fahsiyetini karalamakt\u0131. Fakat bu iftira ve karalama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n hi\u00e7 biri o b\u00fcy\u00fck \u015fahsiyetin hizmet ve m\u00fccadele azminde en ufak bir zay\u0131flama olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131 gibi bizzat onun kendisi t\u00fcm bu s\u00f6ylentileri bir bir g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yarak etkisiz b\u0131rakmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu eserin ikinci cildinde t\u00fcm bu cevaplara temas edilmi\u015ftir. Ger\u00e7i hat\u0131ralar ve yaz\u0131lar\u0131n bir \u00e7o\u011funda \u015eehid Dr. Behi\u015fti\u2019nin hakkaniyetine gerekli a\u00e7\u0131klamalar getirtilmi\u015ftir ve rivayet edenler o \u015fehitle ilgili s\u00f6ylenti ve iftiralara kesin reddiyeler yazarak gerekli cevaplar\u0131 vermi\u015flerdir, halk\u0131n da bu s\u00f6ylentilere inanmas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Halk \u00e7ok iyi biliyor ki rahmetli \u0130mam Humeyni\u2019nin tabiriyle :\u2026 Behi\u015fti mazlumca ya\u015fad\u0131 ve mazlumca \u00f6ld\u00fc.<br \/>\nCumhuri-i \u0130slami Partisinin merkez y\u00f6netim kurul \u00fcyelerinden Huccet\u2019ul \u0130slam Mesih Muhaciri bu hususta \u015f\u00f6yle diyor:<br \/>\n\u201c\u2026Devrim kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n \u015eehid Dr. Behi\u015fti\u2019ye y\u00f6nelik amans\u0131z sald\u0131r\u0131lar ba\u015flatmas\u0131yla ben ona \u0130mam\u2019\u0131n yan\u0131na giderek kendisini teyit edici bir konu\u015fma yapmas\u0131n\u0131 istemesini ve bu durumda mevcut sorunlar\u0131n k\u00f6kten \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilece\u011fini, zira \u0130mam\u2019\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fcn etkinli\u011finin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve dirin oldu\u011funu ve kendisini teyit etmesinin t\u00fcm bu s\u00f6ylentileri etkisizle\u015ftirece\u011fini s\u00f6yledim.\u201d (Mazlum \u015eehid Ayetullah Behi\u015fti \u015eahadet namesi . Mesih muhaciri Cumuhri-i \u0130slami ofisi c1 sayfa 94)<br \/>\n\u015eehid Dr. Behi\u015fti bu konuda \u015f\u00f6yle diyor:<br \/>\n\u201cSay\u0131n Muhaciri, biz imam Humeyni\u2019yi daha b\u00fcy\u00fck i\u015fler i\u00e7in istiyoruz. Kendimizi savunmas\u0131 i\u00e7in istemiyoruz. Sabrediniz, b\u0131rak\u0131n\u0131z bizler kendi davran\u0131\u015f ve giri\u015fimlerimizle bunlar\u0131n birer iftira olduklar\u0131n\u0131 ve hakikatlerinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatal\u0131m. Kendimizi bu \u015fayialardan kurtarmak i\u00e7in \u0130mam Humeyni veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131 kullanmamam\u0131z gerekir. Bizzat kendi davran\u0131\u015f ve giri\u015fimlerimizle bu sorunu \u00e7\u00f6zmeliyiz\u2026 .\u201d (Mazlum \u015eehid Ayetullah Behi\u015fti \u015eahadetnamesi. Mesih muhaciri Cumuhri-i \u0130slami ofisi c1 sayfa 95)<br \/>\nD\u00fc\u015fman\u2019\u0131n psikolojik sava\u015f\u0131 artt\u0131k\u00e7a \u015eehid Behi\u015fti\u2019nin metanet ve sabr\u0131 da bir o kadar artmaktayd\u0131. Yak\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 ve dostlar\u0131 onun \u0130slam\u2019dan, \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131 \u00fclk\u00fclerinden ve \u00fclkenin \u00e7\u0131karlar\u0131ndan ba\u015fka bir kayg\u0131s\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6rmekteydiler. \u00d6yle ki o kendini bu u\u011furda feda etti.<br \/>\n\u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131n\u0131n her bir k\u00f6\u015fesinde \u0130mam Humeyni\u2019nin bu se\u00e7kin talebesinin tavsiye ve nasihatleri ve \u015fehidin \u0130slam\u2019a ve \u0130slam ink\u0131lab\u0131na olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, fedakarl\u0131k ve hizmet ruhunu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Hem de \u00f6yle bir d\u00f6nemde ki \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ve m\u00fcnaf\u0131klar var g\u00fc\u00e7lerini ortaya koyarak halk\u0131 sahneden uzakla\u015ft\u0131rmak istiyorlard\u0131. \u0130\u015fte b\u00f6yle bir ortamda \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir psikologu olarak \u015eehid Behi\u015fti sahnede beliriyor ve kendi de\u011ferli kelam\u0131yla d\u00fc\u015fman\u2019\u0131n yakm\u0131\u015f oldu\u011fu ate\u015fin \u00fczerine su d\u00f6k\u00fcyor, fitnelerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc daha \u00e7ekirde\u011findeyken etkisiz hale getirmeyi ba\u015far\u0131yor:<br \/>\n\u201cKorkmay\u0131n, gev\u015femeyin, kederlendi\u011finiz durumlarda bile gev\u015fekli\u011fin sizi etkilemesine izin v ermeyiniz. Kederlenmek de gerekmez. Ni\u00e7in kederleneceksiniz ki? Neyin gam\u0131n\u0131 yiyeceksizin? E\u011fen can\u0131n kederi ise bizlerin can\u0131m\u0131z\u0131n kederini \u00e7ekmemiz gerekmezdi ki! \u0130nk\u0131lab\u0131n kederlenmi\u015f sima ve y\u00fcreklerle garanti alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olamaz, ink\u0131lap ancak co\u015fkulu y\u00fcrekler ve mutlu y\u00fczlerle garanti alt\u0131na al\u0131nabilinir\u2026\u201d<br \/>\nYine o \u015fehid diyordu ki:<br \/>\n\u201cBen sadakatli davran\u0131\u015f sonucu olu\u015facak ac\u0131 ve kederi m\u00fcnaf\u0131k\u00e7a davran\u0131\u015f sonucu olu\u015fan olu\u015facak tatl\u0131l\u0131\u011fa tercih ederim.\u201d<br \/>\nYine bir ba\u015fka konu\u015fmas\u0131nda yetkililere \u015f\u00f6yle diyordu:<br \/>\n\u201cOldu\u011funuz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcn ve var oldu\u011funuz gibi s\u00f6yleyin, halka g\u00f6sterin ve hi\u00e7bir \u015feyden korkunuz olmas\u0131n, ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feyden \u00e7ekinmeyiniz, ayn\u0131 zamanda edebe riayet ediniz, halk\u0131 riayet etmeniz sizi sadakatten al\u0131koymas\u0131n.\u201d<br \/>\nEvet Bu de\u011ferli \u015fehir \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden de\u011ferli din alimlerinden biri olup, sade ve verimli ve tan\u0131nmaz bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc ve mazlumca \u015fehid oldu. Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n derinlikleri me\u00e7hul kald\u0131. Bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u015fehid Dr. Behi\u015ftinin \u00fcst\u00fcn m\u00fcd\u00fcrl\u00fck yetene\u011finin bir nimet oldu\u011funu ve \u015fehid olmas\u0131yla birlikte \u0130slam Cumhuriyetinin ondan mahrum kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<br \/>\nRahmetli \u0130mam Humeyni \u015fehid Behi\u015fti hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<br \/>\n\u201cBen defalarca demi\u015fim ki \u015fehid Behi\u015fti bu \u00fclkede mazlumca ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm \u0130slam d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ve \u00fclkenin muhalifleri ona ve yak\u0131n dostlar\u0131na y\u00f6nelik amans\u0131z sald\u0131r\u0131 ve iftiralarda bulunmu\u015flard\u0131r. Ben 20 y\u0131ldan a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir kendisini tan\u0131yordum ve haleti ruhiyesini \u00e7ok iyi biliyordum. Ne kadar Salih biri oldu\u011funu, \u00fclkeye ne kadar yararl\u0131 oldu\u011funu biliyordum. Onun ne kadar faziletli, \u00fcst\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnceli ve sorumlu biri oldu\u011funu ben \u00e7ok iyi biliyordum. Onunla ilgili benim \u00fcz\u00fclmemin bir sebebi \u015fehadetin onun kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131d\u0131r ve o bu \u00fclkede mazlumluk simgesi olmu\u015ftur.\u201d (Sahifei \u0130mam c.14 s.518 ve 519)<br \/>\n\u201cBen 20 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir onu tan\u0131yordum. Ne kadar Salih biri oldu\u011funu, \u00fclkeye ne kadar yararl\u0131 oldu\u011funu biliyordum. \u015eehadet onun i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fc ve o bu \u00fclkede mazlumluk simgesi olmu\u015ftur. \u0130slam ink\u0131lab\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131 \u00fclkeye, \u0130nk\u0131laba yararl\u0131 olan kimseleri hedef alm\u0131\u015f ve etkisiz k\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131. O \u015fehid ya\u015fam\u0131 boyunca \u0130slam d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ve onlara ba\u011fl\u0131 kimselerin hedefi haline gelmi\u015fti. Say\u0131s\u0131z iftira ve su\u00e7lamaya maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ben 20 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m say\u0131n Behi\u015fti, aleyhinde yap\u0131lan bunca insafs\u0131zca iftiraya lay\u0131k de\u011fildi. T\u00fcm \u00fclkede ona kar\u015f\u0131 yo\u011fun bir propaganda kampanyas\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc ve hatta Behi\u015fti\u2019ye \u00f6l\u00fcm sloganlar\u0131 at\u0131ld\u0131. Ben, onun m\u00fctedeyyin, m\u00fc\u00e7tehit ve sorumlu biri oldu\u011funu, halk\u0131na alaka duydu\u011funu, \u0130slam\u2019a ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu ve toplumuz i\u00e7in yararl\u0131 biri oldu\u011funu biliyordum.\u201d (Sahifei \u0130mam c.14 s.518 ve 519)<br \/>\nBu \u015fehidin sadakat ve do\u011frulu\u011fu s\u00fcrekli olarak yak\u0131nlar\u0131 ve dostlar\u0131 taraf\u0131ndan ikrar edilmekte ve onun teyidinde say\u0131s\u0131z yaz\u0131lar kaleme al\u0131nmaktayd\u0131. Ayetullah Museviyi Erdebili o \u015fehidin yak\u0131n m\u00fccadele arkada\u015flar\u0131ndan biriydi. \u00d6zellikle \u0130slam Cumhuriyetinde yeni yarg\u0131 g\u00fcc\u00fc sisteminin olu\u015fmas\u0131nda omuz omuza o \u015fehidle birlikte hareket etmi\u015ftir. Ayetullah Museviyi Erdebili o \u015fehide y\u00f6nelik yap\u0131lan haks\u0131z sald\u0131r\u0131 ve iftiralar hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle diyor:<br \/>\n\u201cBen dini tahsil i\u00e7in kum\u2019a gitti\u011fi ilk g\u00fcnlerden itibaren 1941 y\u0131l\u0131ndan itibaren kendisini tan\u0131d\u0131m. Onunla ders arkada\u015f\u0131, s\u0131r arkada\u015f\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131m ve yak\u0131n irtibat\u0131m\u0131z oldu ve \u015fehid oldu\u011fu g\u00fcne kadar bu yak\u0131n ili\u015fkimiz devam etti.<br \/>\nO, a\u015f\u0131r\u0131 derecede m\u00fctedeyyin, dine ba\u011fl\u0131 ve Allah korkusu ta\u015f\u0131yan biriydi. \u0130slam\u2019\u0131 sadece kendisi i\u00e7in ve \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in isteyen kimselerden de\u011fildi. Kendi yarar\u0131na olan h\u00fck\u00fcmleri kabil edip de tebli\u011f eden ama yarar\u0131na olmayan, zarar\u0131na tamamlanan h\u00fck\u00fcmleri dikkate almayan kimselerden de\u011fildi.<br \/>\nO, bir fakih ve filozoftu. F\u0131k\u0131h, usul ve felsefe dal\u0131nda b\u00fcy\u00fck zahmetlere katlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bilim \u00e7evreleri ve g\u00f6r\u00fc\u015f sahiplerinin toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda onun g\u00f6r\u00fc\u015flerine b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem verilir ve kendisi parmakla g\u00f6sterilir, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n dikkatini \u00fczerinde toplard\u0131. Bilimsel meselelerde b\u00fcy\u00fck bir bilgiye sahipti.<br \/>\nGeni\u015f bir bilgi ve ara\u015ft\u0131rma sahibi olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra g\u00fc\u00e7l\u00fc bir beyan ve konu\u015fma yetene\u011fine ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir mant\u0131\u011fa sahipti. Onun beyan ve mant\u0131k yetene\u011finden etkilenmeyen, ona kar\u015f\u0131 direnmeyi s\u00fcrd\u00fcrebilen \u00e7ok az kimse bulunurdu. Ama onunla tart\u0131\u015fmaya girenlerin hemen hemen t\u00fcm\u00fc yenilgiden kendini kurtaramazd\u0131.<br \/>\nD\u00fcnya meselelri hakk\u0131nda geni\u015f bir bilgi ve k\u00fclt\u00fcre sahipti, \u0130nsan\u0131, \u0130slam\u2019\u0131, bat\u0131 ve do\u011fu d\u00fcnyas\u0131n\u0131, \u0130slam d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 ve onlar\u0131n plan ve komplolar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi bilmekte ve s\u00fcrekli olarak bu hususta gerekli planlar\u0131 devreye sokmaktayd\u0131.<br \/>\nLay\u0131k bir planlamac\u0131, te\u015fkilat\u00e7\u0131 ve m\u00fcd\u00fcrd\u00fc. Ondan geriye kalan eserler bu s\u00f6z\u00fcn a\u00e7\u0131k bir kan\u0131t\u0131d\u0131r.<br \/>\nAhlaki a\u00e7\u0131dan da b\u00fcy\u00fck bir \u00f6zelli\u011fe sahipti, olduk\u00e7a insafl\u0131yd\u0131, ba\u015fkalar\u0131 ile birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi hareketlerde kendi pay\u0131n\u0131 az ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n pay\u0131n\u0131 fazla g\u00f6stermeye ve ba\u015fkalar\u0131na daha fazla bir hak tan\u0131maya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Kesinlikle ba\u015fkalar\u0131nca yap\u0131lan ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kendine mal etmeye veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n giri\u015fimlerini g\u00f6rmemezlikten gelmeye \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Kendine kar\u015f\u0131 insafs\u0131z giri\u015fimlerde bulunanlar kar\u015f\u0131s\u0131nda dahi insafl\u0131 giri\u015fimlerde bulunmu\u015ftur.<br \/>\nOna kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca bir tutum sergileyenlerden biri Beni Sadr\u2019d\u0131. Zira onu kendine rakip ve kendini ona rakip g\u00f6rmekteydi. Bunun i\u00e7in de Beni Sadr onu insafs\u0131zca su\u00e7lamakta ve etkisiz k\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktayd\u0131. \u00d6yle ki Beni Sadr\u2019\u0131n cumhurba\u015fkan\u0131 olarak se\u00e7ilmesi ard\u0131ndan \u015fehid Behi\u015fti \u0130mam\u2019a teklif g\u00f6t\u00fcrerek genel komutan g\u00f6revini Beni Sadr\u2019a devretmesini istemi\u015f ve cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n silahl\u0131 kuvvetler komutanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 elinde bulundurmamas\u0131 durumunda cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini de lay\u0131k\u0131yla yerine getiremeyece\u011fine inanmaktayd\u0131. Bu tekliften \u00f6nce rahmetli \u0130mam Humeyni b\u00f6yle bir mesele konusunda teredd\u00fct i\u00e7indeydi. Ancak \u015fehid Behi\u015fti\u2019nin teklifi ve bu konuda \u0131srar etmesi ard\u0131ndan \u0130mam Humeyni bu teklifi kabul etti ve Beni Sadr\u2019\u0131 genel komutan olarak ilan etti. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u015fehid Behi\u015fti di\u011fer bir tak\u0131m hususlarda Beni Sadr\u2019\u0131n yard\u0131m\u0131na ko\u015fmu\u015ftur. Ama t\u00fcm bunlara ra\u011fmen beni Sadr \u015eehid Behi\u015ftiye kar\u015f\u0131 en ac\u0131mas\u0131z d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 sergilemi\u015ftir.<br \/>\nBeni Sadr yarg\u0131 polis kanunun mecliste tasvibi s\u0131ras\u0131nda en yo\u011fun muhalefetlerinden birini sergiledi ve \u201cBehi\u015fti yarg\u0131 g\u00fcc\u00fc polisi olu\u015fturmaktan gayesi kendine silahl\u0131 bir birim olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor\u201d dedi. Ayetullah seyyid Mahmud Talegani\u2019nin vefat\u0131 sonras\u0131 Beni Sadr Tebriz gezisinde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde bir toplant\u0131da yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada alayc\u0131 bir ifadeyle Tebriz halk\u0131n\u0131n \u201cBehi\u015fti, Talegani\u2019yi sen \u00f6ld\u00fcrd\u00fcn\u201d slogan\u0131 att\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011finde ise toplant\u0131da bulunanlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn Beni Sadr\u2019\u0131n bu \u00e7irkin tutumundan rahats\u0131z olduklar\u0131 ifade edilmektedir.<br \/>\nBeni Sadr ka\u00e7may\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131 ve sakland\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada onu yakalamak i\u00e7in g\u00f6revlilerin ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada Beni Sadr\u2019\u0131n e\u015fini Sudabe Sudeyfi ile birlikte yakalay\u0131p, g\u00f6z alt\u0131na ald\u0131ktan sonra durumu sevindirici bir haber olarak \u015eehid behi\u015fti\u2019ye bildirdiler ve Beni Sadr\u2019\u0131n art\u0131k nerede olursa olsun kendini teslim edebilece\u011fini ilettiler. Beni Sadr\u2019\u0131n kendine y\u00f6nelik ak\u0131l almaz k\u00f6t\u00fcl\u00fckler ve hakaretler yapmas\u0131na ald\u0131rmayan \u015fehid Behi\u015fti, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin bu tutumundan rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, kendilerinin, h\u0131yanet su\u00e7undan firari olan Beni Sadr\u2019\u0131n e\u015fi bile olmas\u0131na ra\u011fmen su\u00e7suz bir kad\u0131n\u0131 tutuklamaya haklar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek derhal s\u00f6z konusu ki\u015filerin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi.<br \/>\nO bir halk\u00e7\u0131yd\u0131, halk taraf\u0131ndan kabul edilemeyen giri\u015fimlerden ka\u00e7\u0131nmaktayd\u0131 ve diyordu ki: \u201cYa halk kamuoyuna ters d\u00fc\u015fecek giri\u015fimler yap\u0131lmamal\u0131 veya kendi faaliyetlerimiz konusunda halk\u0131 ikna edecek a\u00e7\u0131klamalarda bulunmal\u0131 ve halk\u0131n duygular\u0131n\u0131 rencide etmemeliyiz.\u201d<br \/>\n\u0130slami ink\u0131lab\u0131 hareketi ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda o t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131 ile kendini ve faaliyetlerini \u0130slam ink\u0131lab\u0131n\u0131n geli\u015fip yay\u0131lmas\u0131na adad\u0131. Var g\u00fcc\u00fcyle \u0130slam ink\u0131lab\u0131na hizmet edecek elemanlar\u0131n yeti\u015ftirilmesine tahsis etti ve hatta bu u\u011furda kendisinin t\u00fcm \u00f6zel faaliyetlerini durdurdu. Bu \u015fehidin giri\u015fimleri sonucu ink\u0131lab do\u011frultusunda yap\u0131lan t\u00fcm faaliyetler yava\u015f yava\u015f tek bir \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplanarak, ayn\u0131 merkezden organize edilmeye ba\u015fland\u0131. Bu faaliyetlerde ise kilit nokta b\u00fcy\u00fck \u015fehid Ayetullah Behi\u015fti idi. O s\u0131ralarda \u0130mam Humeyni yurt d\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in \u00fclke i\u00e7indeki t\u00fcm ink\u0131lap\u00e7\u0131 faaliyetler ve gruplar\u0131n y\u00f6nlendirilmeleri \u015fehid behi\u015ftinin liderli\u011finde yap\u0131l\u0131yordu. \u00d6tekiler de onunla gerekli i\u015fbirli\u011fi yap\u0131yorlard\u0131, ama onun etkinli\u011fi ba\u015fkalar\u0131na g\u00f6re \u00e7ok daha fazlayd\u0131.<br \/>\nB\u00fcy\u00fck bir alaka, i\u015ftiyak ve \u015fevkle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu ve hi\u00e7bir giri\u015fimden geri kalm\u0131yor ve t\u00fcm tehlikelere, zorluklara g\u00f6\u011f\u00fcs geriyordu. Nitekim \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131n\u0131n zaferinden sonra da \u0130slam \u0130nk\u0131lab\u0131 ama\u00e7lar\u0131n\u0131n tahakkuku ve \u00fclkenin idaresindeki etkinli\u011fi de ayn\u0131 nisbette fazla olmu\u015ftur. \u00dclkenin en se\u00e7kin, g\u00fczide din alimleri, fakihleri ve hukuk\u00e7ular\u0131ndan 70 ki\u015finin yer ald\u0131\u011f\u0131 ve Rahmetli \u0130mam Humeyni d\u00f6neminde en \u00f6nemli fakihler meclisi say\u0131lan Anayasa fakihler meclisinde \u015eehit Behi\u015fti\u2019nin rol\u00fc \u00e7ok \u00f6nemli ve hayati bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yordu.<br \/>\nYine Cumhuri-i \u0130slami partisinin kurulmas\u0131nda \u015eehid dr. Behi\u015fti\u2019nin rol\u00fc \u00f6nemli olmu\u015ftur. Bu hususta \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 ile birlikte olmu\u015ftur ama inisiyatif \u015fehid Behi\u015fti\u2019nin elinde olmu\u015ftur her zaman. \u00c7ok iyi hat\u0131rl\u0131yorum g\u00fcn\u00fcn birinde benden ni\u00e7in art\u0131k partinin merkezine gelmedi\u011fimi sorunca ona demi\u015ftim ki zannedersem parti ilk amac\u0131ndan yava\u015f yava\u015f sapmakta ve uzakla\u015fmaktad\u0131r, ni\u00e7in filan kimsenin cumhurba\u015fkan\u0131 olmas\u0131 hususunda bu kadar \u0131srarc\u0131 oluyoruz? Onun cevab\u0131 \u015fu olmu\u015ftu: \u201cKenara \u00e7ekilmekle bir sorun halledilemez, hep birlikte \u00e7aba g\u00f6stermeli ve mevcut sorunlar\u0131n, sapmalar\u0131n \u00fcstesinden gelmeliyiz.\u201d Nitekim hayatta oldu\u011fu s\u00fcrece sapmalar\u0131 engellemeye ve sorunlar\u0131 gidermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u015eehadetinden sonra ise mesele \u00f6yle bir raddeye geldi ki rahmetli \u0130mam Humeyni partinin toplat\u0131lmas\u0131n\u0131 emretti.<br \/>\nO ger\u00e7ek \u0130slam\u2019\u0131n taraftar\u0131yd\u0131, bask\u0131dan, korku ortam\u0131ndan, zorbal\u0131ktan, gericilikten, yabanc\u0131 u\u015fakl\u0131\u011f\u0131 yapmaktan ve despot\u00e7ulu\u011fu yaymaktan m\u00fcnezzeh \u0130slam\u2019\u0131\u2026<br \/>\nTam bir halk adam\u0131yd\u0131, gen\u00e7lere kar\u015f\u0131 derin bir sempati ve sayg\u0131s\u0131 vard\u0131, onlar\u0131 dinlerdi. Zaman\u0131n ge\u00e7mesiyle hayat\u0131nda onu idrak edemeyenler ve ne demek istedi\u011fini anlamayanlar da \u015fehid Behi\u015ftinin kim oldu\u011funu ve art\u0131k onun yerinin kolay kolay doldurulamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi kavrad\u0131lar. (\u015eehid Ayetullah Behi\u015ftinin eser ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini yayma vakf\u0131 \u2013 Buk\u2019a yay\u0131nevi, Tahran 1998 \u2013 s. 5 ila 11)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eehid Ayetullah Dr. Muhammed H\u00fcseyni Behi\u015fti\u2019nin hayat biyografisinin haz\u0131rlanmas\u0131 s\u00fcreciyle ilgili k\u0131sa bir rapor \u015eehid Ayetullah Dr. Muhammed H\u00fcseyni Behi\u015fti\u2019nin Eserlerini ve D\u00fc\u015f\u00fcncelerini Yayma-Koruma Vakf\u0131n\u0131n temel hedeflerinden biri, Ayetullah Behi\u015ftinin biyografisini haz\u0131rlamak ve hayat\u0131ndaki \u00f6nemli olaylar\u0131 kaleme almakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-431","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-slider"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=431"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/431\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":444,"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/431\/revisions\/444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}