{"id":719,"date":"2014-03-07T09:52:34","date_gmt":"2014-03-07T09:52:34","guid":{"rendered":"http:\/\/beheshti.org\/tr\/?p=719"},"modified":"2014-03-07T09:52:34","modified_gmt":"2014-03-07T09:52:34","slug":"islami-tanimak-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/?p=719","title":{"rendered":"\u0130slam\u2019\u0131 Tan\u0131mak – 4"},"content":{"rendered":"

B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler kar\u015f\u0131s\u0131nda, hatta ilerlemi\u015f \u00fclkeler, onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, gelenekleri ve mektepleri kar\u015f\u0131s\u0131nda kendini k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rmek, kendini a\u015fa\u011f\u0131lamak, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce g\u00fcc\u00fcn\u00fc yok edip, onu kendine \u00f6ylesine hayran b\u0131rak\u0131yor ki kendisi d\u00fc\u015f\u00fcnemiyor, g\u00f6remiyor ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcyle g\u00f6r\u00fcyor, ba\u015fkalar\u0131n kula\u011f\u0131yla i\u015fitiyor ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n beyniyle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.\"100049_225\"<\/a><\/b><\/p>\n

 <\/p>\n

Kat\u2019i, k\u00f6kl\u00fc ve \u015feffaf bilgi<\/p>\n

Kur\u2019an\u0131 Kerim insan\u0131n ancak ve ancak kesin ve a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde \u015fuuruna verdi\u011fi hedef ve yolun pe\u015finde gitmesi gerekti\u011fini vurguluyor.<\/p>\n

\u201cBilmedi\u011fin \u015feyin ard\u0131na d\u00fc\u015fme; do\u011frusu kulak, g\u00f6z ve kalp, bunlar\u0131n hepsi o \u015feyden sorumlu olur.\u201d (\u0130sra suresi \/ 36)<\/p>\n

\u201c”Allah \u00e7ocuk edindi” dediler; hasa; O m\u00fcsta\u011fnidir; g\u00f6klerde ve yerde olanlara sahiptir. Elinizde, onun \u00e7ocuk edindi\u011fine dair bir delil yoktur, bilmedi\u011finiz \u015feyi Allah’a kars\u0131 nas\u0131l soyluyorsunuz?\u201d (Yunus suresi\/68)<\/p>\n

\u201c”Yahudi veya H\u0131ristiyan olmayan kimse elbette cennete girmeyecek” dediler; bu onlar\u0131n kuruntular\u0131d\u0131r. De ki: “S\u00f6z\u00fcn\u00fcz do\u011fru ise delillerinizi getirin.\u201d (Bakara\/111)<\/p>\n

Zan ve ku\u015fku hi\u00e7bir zaman bu t\u00fcr tan\u0131mlara vesile olamaz.<\/p>\n

\u201conlar\u0131n \u00e7o\u011fu zanna uyarlar; ger\u00e7ekte ise zan, hakikat kars\u0131s\u0131nda bir \u015fey ifade etmez. Allah, yapt\u0131klar\u0131n\u0131 \u015f\u00fcphesiz bilir.\u201d (Yunus\/36)<\/p>\n

Asl\u0131nda Kur\u2019an\u0131 Kerim a\u00e7\u0131s\u0131ndan zann\u0131n hi\u00e7bir de\u011fer ve itibar\u0131 yoktur. \u00d6yle ki bir\u00e7ok ayeti kerimede zanna uyarak amel etmek, i\u015f yapmak bir nevi ak\u0131ls\u0131z k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne bir eylem olarak nitelenmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00a0<\/b><\/p>\n

Bilimsel ve Kat\u2019\u0131 Tan\u0131m\u0131n Engelleri<\/b><\/p>\n

Kur7an\u0131 Kerim, zann\u0131n destek\u00e7isi konumuna gelen ve onu apa\u00e7\u0131k bilimsel tan\u0131m\u0131n yerine oturan fakt\u00f6rleri beyan buyurmaktad\u0131r:<\/p>\n

1-\u00a0\u00a0\u00a0 Heva ve Hevese Uymak<\/p>\n

Hevesler, \u015fehvetler, tamahk\u00e2rl\u0131klar ve \u00e7\u0131karc\u0131l\u0131k zihni ve d\u00fc\u015f\u00fcncesi, okurlar\u0131 do\u011fru d\u00fcr\u00fcst yarg\u0131lamadan al\u0131koyuyor:<\/p>\n

\u201cE\u011fer, Sana cevap veremezlerse, onlar\u0131n sadece heveslerine uyduklar\u0131n\u0131 bil. Allah’tan bir yol g\u00f6sterici olmadan hevesine uyandan daha sap\u0131k kim vard\u0131r? Allah zalim milleti \u015f\u00fcphesiz ki do\u011fru yola eri\u015ftirmez.\u201d (Kasas\/50)<\/p>\n

 <\/p>\n

2 \u2013 Ecdat ve atalar\u0131n \u00f6rf ve gelenekleri<\/i><\/b><\/p>\n

\u201cHay\u0131r; dediler ki: “Ger\u00e7ekten atalar\u0131m\u0131z\u0131 bir \u00fcmmet \u00fczerinde bulduk ve do\u011frusu biz onlar\u0131n izleri (eserleri) \u00fcst\u00fcnde do\u011fru olana (hidayete) y\u00f6nelmi\u015f (kimse)leriz.”<\/p>\n

\u201c\u0130\u015fte b\u00f6yle, senden \u00f6nce de (herhangi) bir memlekete bir el\u00e7i g\u00f6ndermi\u015f olmayal\u0131m, mutlaka onun ‘refah i\u00e7inde \u015f\u0131mar\u0131p azan \u00f6nde gelenleri’ (\u015f\u00f6yle) demi\u015flerdir: “Ger\u00e7ekten biz, atalar\u0131m\u0131z\u0131 bir \u00fcmmet (din) \u00fczerinde bulduk ve do\u011frusu biz, onlar\u0131n izlerine (eserlerine) uymu\u015f kimseleriz.”<\/p>\n

\u201c(O peygamberlerden her biri de \u015f\u00f6yle) Demi\u015ftir: “Ben size atalar\u0131n\u0131z\u0131 \u00fcst\u00fcnde buldu\u011funuz \u015feyden daha do\u011fru olan\u0131n\u0131 getirmi\u015f olsam da m\u0131?” Onlar da demi\u015flerdi ki: “Do\u011frusu biz, kendisiyle g\u00f6nderildi\u011finiz \u015feye k\u00e2fir olanlar\u0131z.” (Zuhruf \u2013 22 ila 24)<\/p>\n

 <\/p>\n

-B\u00fcy\u00fckler ve Kudretler Kar\u015f\u0131s\u0131nda Kendini kaybetmesi<\/b><\/p>\n

\u201c\u2026 Ve Rabbimiz derler, ger\u00e7ekten de ulular\u0131m\u0131za ve b\u00fcy\u00fcklerimize itaat ettik de onlar sap\u0131tt\u0131 yolumuzu.\u201d (Ahzab\/67)<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler kar\u015f\u0131s\u0131nda, hatta ilerlemi\u015f \u00fclkeler, onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, gelenekleri ve mektepleri kar\u015f\u0131s\u0131nda kendini k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rmek, kendini a\u015fa\u011f\u0131lamak, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce g\u00fcc\u00fcn\u00fc yok edip, onu kendine \u00f6ylesine hayran b\u0131rak\u0131yor ki kendisi d\u00fc\u015f\u00fcnemiyor, g\u00f6remiyor ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcyle g\u00f6r\u00fcyor, ba\u015fkalar\u0131n kula\u011f\u0131yla i\u015fitiyor ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n beyniyle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

 <\/p>\n

Tan\u0131ma ara\u00e7 ve gere\u00e7leri<\/b><\/p>\n

Kur\u2019an\u0131 Kerim, kesin bilgi ve g\u00fcvenilir ilim elde etmek i\u00e7in birka\u00e7 \u00f6nemli vesile, ara\u00e7 zikrediyor.<\/p>\n

\u201cSam\u2019i\u201d kulak i\u015fitsel<\/p>\n

\u201cBaseri\u201d G\u00f6z g\u00f6rsel<\/p>\n

\u201cFuad\u201d G\u00f6n\u00fcl<\/p>\n

\u201cAllah, sizi annelerinizin karn\u0131ndan hi\u00e7bir \u015fey bilmezken \u00e7\u0131kard\u0131 ve umulur ki \u015f\u00fckredersiniz diye i\u015fitme, g\u00f6rme (duyular\u0131n\u0131) ve g\u00f6n\u00fcller verdi.\u201d (Nahl-78<\/p>\n

Ve Ba\u015fka bir ayet’te de Allah taala cc. \u015e\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

\u201cSonra onu ‘d\u00fczeltip bir bi\u00e7ime soktu’ ve ona Ruhundan \u00fcfledi. Sizin i\u00e7in de kulak, g\u00f6zler ve g\u00f6n\u00fcller var etti. Ne az \u015f\u00fckrediyorsunuz?\u201d(Secde \u2013 9)<\/p>\n

Bizim bilin\u00e7lenmemizin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc duymak yoluylad\u0131r, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n fikir, d\u00fc\u015f\u00fcnce, tecr\u00fcbe ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n neticeleri olan bir\u00e7ok konular gibi yahut vuku bulan ve bizim g\u00fcvenilir kimseler ve kaynaklardan duydu\u011fumuz hadiseler gibi.<\/p>\n

Bizlerin bildiklerimizin di\u011fer \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6rmek ve m\u00fc\u015fahede yoluylad\u0131r.<\/p>\n

Di\u011fer \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise i\u00e7sel m\u00fc\u015fahedeler ve batini hissetmeler yoluylad\u0131r.<\/p>\n

Fakat g\u00f6rmek, duymak veya bat\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahede yoluyla zihne giren \u015feyler y\u00fczeysel olup de\u011fersizdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc yeterince incelenememi\u015f, de\u011ferlendirilmemi\u015ftir. Nitekim bu ham alg\u0131lamalar g\u00f6n\u00fcl merkezinde fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin yard\u0131m\u0131yla pi\u015firilmelidir ki g\u00fcvenilir, de\u011ferli, kabul g\u00f6t\u00fcrecek ve uyulacak bir bilgi, bilin\u00e7 haline gelsin.<\/p>\n

Kur\u2019an\u0131 Kerim insan\u0131n geli\u015fmesini, tek\u00e2m\u00fcl etmesini, do\u011fru d\u00fcr\u00fcst kullan\u0131lmas\u0131 sayesinde g\u00f6rmektedir, hatta onlar\u0131 i\u015fitmemek ve onlardan yararlanmamak insan\u0131, d\u00f6rt ayakl\u0131 hayvanlar derecesine kadar d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

\u201c\u2026Kalpleri vard\u0131r bununla kavray\u0131p-anlamazlar, g\u00f6zleri vard\u0131r bununla g\u00f6rmezler, kulaklar\u0131 vard\u0131r bununla i\u015fitmezler. Bunlar hayvanlar gibidir, hatta daha a\u015fa\u011f\u0131l\u0131kt\u0131rlar. \u0130\u015fte bunlar gafil olanlard\u0131r.\u201d (A\u2019raf suresi\/ 179)<\/p>\n

Kalbin \u00f6nemi ve Geni\u015f Etkisi<\/p>\n

Kur’an\u0131 Kerim kalbin \u00f6nemli rol\u00fc hakk\u0131nda \u00e7e\u015fitli tabirler kullanmaktad\u0131r. \u201cTefekk\u00fcr\u201d, \u201ctedebb\u00fcr\u201d, \u201ctaakkul\u201d gibi.<\/p>\n

Tefekk\u00fcr etmek, fikretmek, i\u00e7 ve d\u0131\u015f bilgileri d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve tanzim etmektir. B\u00f6ylece terkib olarak mukayese olsun, de\u011ferlendirilsin ve ondan genel esaslar ve kaideler elde edilsin ki c\u00fcz\u2019i olaylar ve malumlar hakk\u0131nda kesin sonuca var\u0131ls\u0131n ve her malumat\u0131 kendine \u00f6zg\u00fc yerinde incelesin.<\/p>\n

\u201cTedebb\u00fcr\u201d, her \u015feyin hakikatini anlamak i\u00e7in s\u0131rlar\u0131n \u00f6tesine kadar uzanmak, n\u00fcfuz etmek manas\u0131nad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizlerin his, duyum yoluyla elde ettiklerimiz, e\u015fyalar\u0131n ve onlar\u0131n mevcut durumlar\u0131 hakk\u0131nda y\u00fczeysel bir yank\u0131d\u0131r, bu bak\u0131mdan bizim hislerimiz, direkt olarak e\u015fyalar\u0131n hakikatine varm\u0131yor, olaylar\u0131n gelece\u011fini g\u00f6stermiyor.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fclmeyen, dokunulamayan \u015feyler hakk\u0131ndaki bizim hissi tan\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131n yeterli dayana\u011f\u0131 ve g\u00fcc\u00fc yoktur. Fakat tedebb\u00fcrle zihni tahlil ve analizle her \u015feyin i\u00e7ine s\u0131zmak ve onlar\u0131n hakikatini anlamak m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n

Bu bak\u0131mdan \u00e2limane tan\u0131m her t\u00fcrl\u00fc tahminden temel zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan y\u00fczy\u0131l yarg\u0131dan, dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fckten uzak olmal\u0131, kesin ve dikkatli fikri tahlil ve incelemeyle bir olmal\u0131d\u0131r ki uygulan\u0131lmaya de\u011fer, kesin ve g\u00fcvenilir sonu\u00e7lar do\u011fursun.<\/p>\n

 <\/p>\n

Nazar Etme (Ara\u015ft\u0131rma) <\/b><\/p>\n

Kur\u2019an\u0131 Kerim bir\u00e7ok ayette bizleri ara\u015ft\u0131rmaya, bakmaya te\u015fvik ediyor. Arap\u00e7a bir kavram olan Nazar (g\u00f6rme), ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in muhtelif konular \u00fczerinde dikkat g\u00f6stermek, ara\u015ft\u0131rmada bulunmak, meselelerle ilgilenmek, ilgi duymak ve tefekk\u00fcr etmektir. Bu ayetlerde nazar meselesi beyan buyrulmu\u015ftur:<\/p>\n

\u201cDe ki: “G\u00f6klerde ve yerde ne var? Bir bak\u0131verin.” \u0130man etmeyen bir toplulu\u011fa apa\u00e7\u0131k ayetler ve uyarmalar bir \u015fey sa\u011flamaz. (Yunus suresi \/ 101)<\/p>\n

\u201cDe ki: yery\u00fcz\u00fcn\u00fc gezin de bak\u0131p g\u00f6r\u00fcn, nas\u0131l yaratmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d (Ankebut suresi-23)<\/p>\n

\u201cFitnecilerin sonunun nas\u0131l oldu\u011funa bak\u0131n da g\u00f6r\u00fcn\u201d (Araf suresi\/ 36)<\/p>\n

Bu d\u00fc\u015f\u00fcnme ve tefekk\u00fcr ise belli bir s\u0131n\u0131rlama ve mahdudiyete tabii de\u011fil. Yine Kur\u2019an\u0131 Kerim bir ba\u015fka ayette d\u00fc\u015f\u00fcnme konusunda \u015f\u00f6yle buyuruyor:<\/p>\n

\u201c- \u015e\u00fcphesiz g\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda, gece ile g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn art arda geli\u015finde temiz ak\u0131l sahipleri i\u00e7in ger\u00e7ekten ayetler vard\u0131r.<\/p>\n

Onlar, ayakta iken, otururken, yan yatarken Allah\u2019\u0131 zikrederler ve g\u00f6klerin ve yerin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 konusunda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. (Ve derler kiJ \u201cRabbimiz, Sen bunu bo\u015funa yaratmad\u0131n. Sen pek y\u00fccesin, bizi ate\u015fin azab\u0131ndan koru.\u201d (al\u0131 \u0130mran suresi\/190 ve 191. Ayetler)<\/p>\n

Ve bunun gibi di\u011fer y\u00fczlerce ayet, engin evren hakk\u0131nda insan\u0131n fikretmesi, ara\u015ft\u0131rmas\u0131, incelenmesi i\u00e7in bir zemin k\u0131lm\u0131\u015f ve onu b\u00f6yle bir g\u00f6reve davet etmektedir.<\/p>\n

\u201cOnlara kendisine ayetlerimizi verdi\u011fimiz ki\u015finin haberini anlat. O, bundan s\u0131yr\u0131l\u0131p-uzakla\u015fm\u0131\u015f, \u015feytan onu pe\u015fine takm\u0131\u015ft\u0131.\u201d<\/p>\n

Ve di\u011fer bir\u00e7ok ayet, ge\u00e7mi\u015f kavimlerin hallerini ara\u015ft\u0131rmay\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi halk\u0131n ayd\u0131nlanmas\u0131 ve ibret i\u00e7in bir vesile g\u00f6stermektedir, ge\u00e7mi\u015f kavimlerin ilerlemelerinin, y\u0131k\u0131lmalar\u0131n\u0131n ve onlar i\u00e7erisinde meydana gelen de\u011fi\u015fimlerin, nedenlerini ara\u015ft\u0131rmak ve incelemenin \u00f6\u011fretici oldu\u011funu beyan buyurmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler kar\u015f\u0131s\u0131nda, hatta ilerlemi\u015f \u00fclkeler, onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, gelenekleri ve mektepleri kar\u015f\u0131s\u0131nda kendini k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rmek, kendini a\u015fa\u011f\u0131lamak, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce g\u00fcc\u00fcn\u00fc yok edip, onu kendine \u00f6ylesine hayran b\u0131rak\u0131yor ki kendisi d\u00fc\u015f\u00fcnemiyor, g\u00f6remiyor ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcyle g\u00f6r\u00fcyor, ba\u015fkalar\u0131n kula\u011f\u0131yla i\u015fitiyor ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n beyniyle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,2,10],"tags":[],"class_list":["post-719","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news","category-articles","category-slider"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/719","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=719"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/719\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":721,"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/719\/revisions\/721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=719"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=719"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beheshti.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=719"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}