پژوهش پيش رو، بر آن است که فلسفه تاسيس و کارکرد مرکز اسلامي هامبورگ را در فاصله سال های ۱۳۳۰ تا ۱۳۷۰ ،يعنی به مدت ۴ دهه را پژوهش و مطالعه ای تاريخی نمايد. در سال ۱۳۳۰ در دوره مرجعيت آيت الله بروجردی است که آيت الله محمدی گيلانی با رسالت نمايندگی مرجعيت شيعی ايران برای پاسخگويی به نيازهای شرعی و امور مذهبی و تبليغ مذهبی به مدت چند ماه به شهر هامبورگ آلمان اعزام کرد. اين سفر سرآغاز پيدايش انگيزه مذهبی برای ساخت مسجد درهامبورگ و آلمان غربی با تعدد ايرانيان در اين کشور گرديد. آيت الله بروجردی با اعزام حجت الاسلام محققی لاهيجی به هامبورگ و بررسي های اوليه و حمايت های تجار ايرانی مقيم آلمان با انگيزههای مذهبی مبادرت به خريد و ساخت مسجد کرد. از سال ۱۳۳۳ دوره حجت الاسلام محققی لاهيجی تا پيروزی انقلاب اسلاميی در سال ۱۳۵۷ بعد از ايشان سه امام جماعت ديگر به هامبورگ اعزام گرديدند. در دوران انقلاب اسلامي تا سال ۱۳۷۰ نيز حجت الاسلام محمد مقدم نمايندگی مرجعيت ايران را در هامبورگ داشت. بطور کلی از ويژگی های بارز مرکز اسلامی در هامبورگ؛ متکی بودن به نهاد روحانيت در دوره قبل از انقلاب، مردمی و مدافع مصالح عمومی بودن و متصدی امور مذهبی در نگاه اول بود. پس از شکل گيري حرکت انقلابی مردم ايران با رهبری امام خمينی، مرکز اسلامي هامبورگ علاوه بر کارکرد مذهبی، محل تجمعات گروه های طرفدار انقلاب بود.
فعاليت های تبليغی در شناخت صحيح اسلام و دعوت مسلمانان به وحدت و همدلي و نشر آثار مذهبی و گفتگو بين ادياني به همراه حمايت از مبارزين سياسي از مهمترين کارکردهای آن تا وقوع انقلاب اسلامی بود. در دوره پس از انقلاب نيز در جهت اهداف و رسالت و آرمان های رهبری و انقلاب اسلامی گام برداشت. اين مرکز دينی فراملي در معرفی درست فرهنگ ديني و رويارويی با تبليغات ضد اسلامی و ضد انقلاب اسلامی با رويکردی عقلايی در سال های پس از انقلاب تا پايان دهه ۱۳۶۰ حضور فعالی داشت. برای توصيف اين نهاد دينی به عنوان بخشی از حيات سياسی –مذهبی ايرانيان خارج از کشور در دوره حکومت پهلوی دوم و جمهوری اسلامی و نقش شاخص آن در تحولات سياسی مذهبی در اروپا، تلاش بر آن است با رويکردی تاريخی بر اساس منابع تاريخی – قدمی برداشته شود. با توجه به خاص بودن موضوع و کمبود منابع آرشيوی در طول مدت تنظيم و پردازش پژوهش حاضر، تلاش های زيادی صورت گرفت تا بر اساس اطلاعات پراکنده موجود در داخل کشور در حد توان در معرفی اين مرکز اسلامی در روند تحولات تاريخي ايران گام هايی برداشته شود. در بخش اول کليات پژوهش ارائه مي گردد. بر اساس شخصيت ها و امامان مسجد هامبورگ در فاصله سال های ۱۳۳۰ تا ۱۳۷۰ در پنج بخش اصلی ارائه می گردد. بخش هفتم نيز يافتهها و جمع بندی نهايی میباشد.

نام آيت الله شهيد
دكتر بهشتي براي مردم ايران آشناست. مجاهدتهاي ايشان طي ساليان متمادي براي
به ثمر رساندن نهضت اسلامي و تلاشهاي بيوقفه در جهت تحكيم نظام جمهوري
اسلامي در ايران مشهود و مشهور است .
این سالشمار، سوانح احوال و وقایع تاریخی، سیاسی حیات 53 ساله شهید آیت الله دکتر بهشتی را از تولد تا شهادت گزارش می کند. 


