انتشارات مدرسه این کتاب را به سفارش بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله دکتر بهشتی  و سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در سال 1387 در 364 صفحه منتشر کرده است.

یک از نقش‌های اساسی و ماندگار شهید دکتر بهشتی، که تا حد زیادی کمرنگ و یا حتی پنهان مانده و یا تحت‌الشعاع مسئولیت‌های کلان مزبور قرار گرفته است ولی با این حال حاکی از تیزبینی و نگرشی عمیق و راهگشا برای حل مشکلات اصلی جامعه است، حضور در عرصه‌ی آموزش و پرورش و بالاخص حضور در حوزه‌ی برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی است. قطعاً ایفای چنین نقشی حساب شده و از سر آگاهی بوده و با قصد و هدف معین صورت گرفته است که بازخوانی و واکاوی آن در شرایط کنونی کشور اهمیت و برجستگی جایگاه نهاد آموزش و پرورش را در توسعه و اعتلای کشور نمایان‌تر خواهد ساخت و باعث جلب توجه بیشتر شخصیت‌های علمی، مسئولان سیاسی و اجرایی و نیز افکار عمومی به این نهاد بنیادین خواهد شد.

اساساً ورود شهید بهشتی به آموزش و پرورش به اوایل دهه 1330 برمی‌گردد که با تدریس درس زبان انگلیسی در دبیرستان حکیم نظامی قم آغاز و با تأسیس دبیرستان دین و دانش به سبک جدید (1333) و تشکیل کانون اسلامی دانش‌آموزان (1341) استمرار و گسترش می‌یابد. بدیهی است حضور شخصیتی همچون شهید بهشتی در آموزش و پرورش، چه در کسوت یک معلم (آن هم معلم زبان انگلیسی) و چه در جایگاه برنامه‌ریزی درسی و تهیه‌ي کتب تعلیمات دینی، حضوری پرمعنا و قابل تأمل است؛ چراکه علی‌الاصول برای او فرصت‌ها و زمینه‌های متعدد دیگری چه در حوزه، چه در دانشگاه و چه در سایر عرصه‌ها برای فعالیت وجود داشت که شاید در نگاه اول و یا از منظر افکار عمومی مهم‌تر هم به نظر بیایند. اما حقیقت این است که آموزش و پرورش نهادی زیربنایی و یا به عبارتی زیربنایی‌ترین نهاد جامعه است و بذر هر گونه تحول و اصلاح بنیادین در جامعه می‌بایست در بستر این نهاد کاشته شود و کسانی چون شهید دکتر بهشتی، شهید دکتر باهنر، شهید دکتر مفتح و دکتر گلزاده غفوری، با درایت و تیزهوشی خاص خود به درستی این حقیقت را دریافته و در حد وسع و توان خود و با توجه به اوضاع سیاسی و اجتماعی حاکم بر آن دوران، در ایجاد تحول و اصلاح این نهاد کوشیده‌اند. با این همه، بعد از گذشت قریب سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، این بعد از شخصیت شهید بهشتی تا حد زیادی مغفول مانده و آنچنان که باید و شاید به لحاظ علمی مورد بررسی و ارزیابی قرار نگرفته است.

بر این اساس، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و بنیاد آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله دکتر بهشتی در شهریورماه سال 1385 تصمیم گرفتند تا به مناسبت بیست و پنجمین سالگرد شهادت ایشان با برگزاری همایش علمی با عنوان «شهید بهشتی و آموزش و پرورش»، نقش وی در آموزش و پرورش را از زوایای مختلف توسط صاحب‌نظران و محققان مورد بررسی، تحلیل و نقد و بازنگری قرار گیرد تا هم از تجربه‌ها، خدمات و دستاوردهای ایشان در عرصه‌ی تعلیم و تربیت تجلیل به عمل آید و هم مجال و فرصتی باشد برای صاحب‌نظران و پژوهشگران این عرصه تا با بررسی نقادانه آن تجربه‌ها و دستاوردها برای حل مشکلات تربیت دینی نسل کنونی چاره‌اندیشی نموده و راهکار ارائه نمایند. در پی این تصمیم، اعضای کمیته علمی همایش تعیین و این کمیته در سه جلسه پیاپی فهرست موضوعات و محورهای همایش را در سه بعد بنیادی، تاریخی و کاربردی مشخص ساخت و آنگاه فهرست مزبور برای اساتید دانشگاه و محققان برجسته کشور ارسال و به هر کدام از آن‌ها براساس تخصص و سابقه پژوهشی‌شان موضوعاتی به منظور تهیه‌ی مقاله، پیشنهاد نمود.

علاوه بر سفارش مقاله، فراخوان همایش در تابستان 1386 همزمان با درج در سایت سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی طی بخشنامه‌ای برای سازمان‌ها و ادارات کل آموزش و پرورش سراسر کشور جهت اطلاع فرهنگیان ارسال گردید. حاصل کار اینکه مجموعاً 115 چکیده یا مقاله‌ی کامل به دبیرخانه علمی همایش واصل شد.

کلیه‌ی چکیده‌ها و مقالات واصله جهت داوری به کمیته‌ی علمی ارسال و مورد داوری و ارزیابی قرار گرفت که از این تعداد 15 مقاله برای ارائه در همایش و چاپ در مجموعه‌ی مقالات تأیید و انتخاب گردید.

این همایش در دوم آبان 1386 ـ سالروز تولد شهید بهشتی(ره) ـ در اردوگاه شهید باهنر تهران برگزار شد و مورد استقبال فرهیختگان و فرهنگیان قرار گرفت.

این مجموعه، حاوی سخنرانی‌های افتتاحیه‌ی همایش، مقالات حائز اهمیت شرایط لازم برای چاپ و نیز، تقریر سخنانی است که در میزگرد اختتامیه همایش مطرح گردیده است. چینش مقالات، به استثنای مقاله اول (اندیشه‌های شهید بهشتی و نیازهای امروز)، براساس ترتیب حروف الفبایی نام خانوادگی نویسندگان صورت گرفته است.

مقاله‌ی اول نیز به این دلیل مستثنا شده است که موضوع و مفاد آن منحصر به مقوله‌ی تعلیم و تربیت نیست بلکه با طرح مقولات مختلف یک تصویر کلی از آراء و اندیشه‌های شهید بهشتی با توجه به نیازهای امروز جامعه ایران ارائه داده است که مقوله تعلیم و تربیت تنها بخشی از این تصویر را تشکیل می‌دهد. بر این اساس، فرض بر این است که خواننده‌ی مجموعه‌ی حاضر، در ابتدا با مطالعه‌ی مقاله‌ی اول شناختی اجمالی از شخصیت و بینش و منش شهید بهشتی و ابعاد فکری ایشان در حوزه‌های مختلف حیات سیاسی ـ اجتماعی کسب می‌کند و آنگاه براساس این شناخت به مطالعه‌ی سایر مقولات و حاصل میزگرد همایش می‌پردازد. مضمون و محتوای یکایک این مقالات و مجموع مباحث و مطالب مطرح شده در این مجموعه به گونه‌ای است که همگی به‌ نحوی از انحاء مربوط به حوزه‌ی آموزش و پرورش و بررسی جایگاه شهید بهشتی در این حوزه با تمرکز بر مفاد و محتوای کتب تعلیمات دینی قبل از انقلاب است. مضافاً اینکه رویکرد کلی حاکم بر این همایش، رویکردی «تحلیلی ـ انتقادی» با هدف حل مسائل و معضلات مبتلابه امر تربیت دینی نسل کنونی بوده و سعی و تلاش دست‌اندرکاران همایش بر پایبندی به این رویکرد بوده تا تجارب و دستاوردهای شهید بهشتی و همکارانشان در تألیف کتب تعلیمات دینی و نیز عبرت گرفتن از نقایص و کاستی‌های کار آن‌ها به منظور بازنگری کتب تعلیمات دینی کنونی با هدف نهایی تقویت ایمان و باورهای دینی دانش‌آموزان و التزام قلبی و عملی آن‌ها به شعائر و مناسک مذهبی بهره‌گیری نمایند.

امید است این همایش به عنوان نخستین گام، اقدامی مفید و مؤثر در جهت تبیین اندیشه‌های تربیتی شهید بهشتی و حرکتی روشنگر در راستای تعمیق و ارتقای عرصه تعلیم و تربیت ایران اسلامی باشد و گام‌های آینده با استحکام و اتقان بیشتری برداشته شود. برای روح بلند آن شهید بزرگوار، علو درجات و برای پویندگان راهش توفیق و مدد الهی آرزو می‌کنیم.

لیست مقالات موجود در کتاب به صورت ذیل می ‌باشد:

• تحلیلی از ویژگی‌های فکری و روشی کتاب‌های تعلیمات دینی، حمید‌رضا آیت اللهی
• نوآوری‌های تربیتی شهید بهشتی، سید کاظم اکرمی
• جایگاه و نقش تربیتی خانواده از منظر شهید بهشتی، محسن ایمانی
• مبانی انسان شناختی تربیت دینی در اندیشه مولفان کتب تعلیمات دینی، سید علیرضا حسینی بهشتی.
• شناخت اسلام در بستر اندیشه جامعه فکری ایران، سید محمدرضا حسینی بهشتی
• شناخت اسلام، منصور پهلوان
• آسیب‌های تعلیم و تربیت دینی از دیدگاه آیت الله دکتر بهشتی، سید محمد دلبری
• شادی، موسیقی و تفریح از دیدگاه شهید مظلوم دکتر بهشتی، حسن ستایش
• تحلیل مفهومی و روش شناختی کتب تعلیمات دینی  ( تالیف شهید بهشتی و همکارانش) و تاثیر آنها بر فرآیند فهمیدن و برانگیختن فوه تفکر دانش آموزان، محمدرضا شرفی
• بررسی تطبیقی کتاب تعلیمات دینی پیش از انقلاب با کناب دین و زندگی سال اول دبیرستان، بابک شمشیری
• اندیشه‌های شهید بهشتی و نیاز‌های امروز، سید خدایار مرتضوی
• چالش‌های تربیت دینی در دوران معاصر، رحمت الله مرزوقی
• روش شناسی شهید بهشتی و نظام آموزش علم اقتصاد، فرشاد مومنی
• مبانی و اصول تعلیم و تربیت اسلامی، محسن میرباقری

(برای دانلود بر روی عناوین کلیک کنید)